Về thăm làng cổ Đường Lâm

| 18/07/2013 | 0 Comments

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 132 | HOÀNG  THỊ  NHƯ  HUY

Làng cổ Đường LâmMột  ngày  Hà Nội trời  dịu,  trong  cơn mưa xuân lất phất tôi về thăm làng cổ Đường Lâm vì không thể cưỡng được sau khi đọc Lãng du trong Văn hóa Việt Nam của nhà  văn Hữu Ngọc.  Những bài ca dao mẹ ru ầu ơ thuở  nằm nôi, những  bài học quê hương đất nước thuở cắp sách đến trường đã dệt trong  tôi tình yêu đất nước để hôm nay khi được đi đâu đó ngắm cảnh quê hương mình, lòng tôi luôn nôn nao rạo rực.

Xe rời Hà Nội, đưa tôi đi qua những con đường với những tòa cao ốc đang từng ngày làm thay đổi bộ mặt thủ đô. Những dòng xe, dòng người… cứ hối hả ngược xuôi trên con đường  tất  bật  mưu  sinh.

Hai bên đường Láng Hòa Lạc mở rộng thủ đô về phía Tây, đâu  đâu  cũng  thấy những  công  trình đang  xây dang dở mà không bao lâu sẽ là những kiến trúc làm mới diện mạo những vùng ven đô.

Xe qua khỏi con đường  đầy bụi, rẽ lối vào Đường Lâm, cách thị xã Sơn Tây 4km về phía Tây. Tôi ngồi lặng ngắm cảnh quan hai bên đường. Một khung cảnh thật đối lập với những đống bê tông, sắt thép ngổn ngang trên đường Láng Hòa Lạc hiện dần: một miền quê yên ả với những ngôi nhà cổ màu gạch đỏ thấp tè ẩn mình sau những  bức tường  đá ong  qua mưa nắng  lỗ chỗ những vết xói mòn…. Ôi! Đây là xứ Đoài mà tôi đã từng thổn thức  qua  lời thơ Quang Dũng: Tôi nhớ xứ Đoài mây trắng lắm

Trời đã hửng nắng và mây trắng cũng đang bay trên bầu trời trong  vắt. Mùi hoa bưởi bừng  lên từ những mảnh  vườn sau bờ tường  đá ong. Đó là mùi hương quen  thuộc ở miền quê Bắc Bộ mỗi độ cuối xuân về. Những giây phút này thật sự hiếm hoi trong cuộc đời luôn bận rộn; nên khi nó đến, tôi đón nhận nâng niu niềm hạnh phúc đơn giản.

Đầu làng Mông Phụ có cây đa cổ thụ bao năm tháng bên cổng nhỏ dẫn lối vào làng. Trong làng, những ngôi nhà cổ xưa còn giữ lại như nguyên vẹn. Lòng tôi tự hỏi phải chăng vì lệ xưa không cho phép xây nhà cao hơn đình miếu nên ít nhiều đã giúp Đường Lâm không bị lai tạp bởi những cao ốc như gã cà khêu, mà trên đỉnh là những  mái tháp  nhọn, mái vòm cong, củ tỏi, củ hành như những làng quê lân cận? Hay vì nơi đây cuộc sống chưa no đủ nên con cháu chưa đủ sức đập bỏ ngôi nhà nhỏ của tổ tiên để xây những  ngôi nhà to như muôn làng quê đang đô thị hóa trên khắp đất nước? Nhưng dù lý do gì chăng nữa, ta cũng hạnh phúc vì Đường Lâm còn giữ được cái đẹp của thiên nhiên hòa quyện cái đẹp do con người tôn tạo, đã làm nên sự hấp dẫn kỳ thú để hôm nay đã thôi thúc bao du khách đến chiêm ngưỡng những giá trị văn hóa còn gìn giữ nơi một miền quê.

Đình Mông Phụ thờ Sơn Tinh, với lối kiến trúc tường thấp, mái xuôi chắc do từ xưa con người đã biết ứng phó với mưa bão. Đường làng trước đình có sáu lối rẽ đặc biệt mà bất cứ lữ khách nào đi qua đó lưng đều không thể quay về phía đình, nhờ vậy mà có thể bày tỏ lòng tôn kính. Vào một quán  nước ven đường, tôi uống  một ly chè tươi và ăn củ khoai luộc trồng  trên đất Đường Lâm. Mẹ già nhai trầu bỏm bẻm kể chuyện tôi nghe về sự tích cây mía vùng này: Chuyện nàng Mị ê con gái vua Hùng nhân đi dạo ven sông phát hiện ra cây mía hoang dã, ăn thử thấy chất nước ngọt ngào nên dạy dân thuần dưỡng cây, ép lấy nước làm mật mía. Từ đó cây mang tên Cây Mị ê sau gọi chệch thành Mía. Từ đó, tên Mía gắn liền với nhiều địa danh trong miền quê này: Chợ Mía, chùa Mía, Bến phà Mía. Cây mía đã một thời là cây hạnh phúc của nhân dân Đường Lâm. Cụ già ngồi ăn kẹo bột kề bên lại cao hứng kể  thêm chuyện Thám hoa Giang Văn Minh đi sứ, không chịu để nhà Minh làm nhục. Khi quân  Minh ra câu đối: “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục” (ý chỉ Mã Viện  chinh phục dân ta lấy trống đồng đúc lại thành cột đồng để trù yểm dân ta), sứ thần đã khẳng khái đáp lại: “Đằng giang tự cổ huyết do hồng” (nhắc nhở trận Bạch Đằng giang  người Việt làm đỏ máu quân thù). Người Minh nổi giận mổ bụng ông. Thi thể ông được đưa về nước chôn cất và lập bia mộ ghi công…

Cô hướng dẫn viên du lịch là người địa phương  ra đón tôi ở quán nước rồi dẫn tôi đi qua những thôn xóm ngoằn ngoèo. Lối vào mỗi nhà là một chiếc cổng nhỏ với hai cánh cửa gỗ luôn đóng  im lìm. Con đường lát gạch quanh co khắp các thôn xóm, đưa tôi đi dần vào vùng đất mà mỗi ngôi nhà, mỗi câu chuyện, mỗi đình miếu đều làm tôi thích thú. Cô bé hướng dẫn viên e dè bảo rằng em mới học hết cấp hai, chỉ vì yêu Đường Lâm mà đã cố gắng học lớp hướng dẫn du lịch để được quay về phục vụ quê hương. Em đưa tôi vào thăm một ngôi nhà cổ. Nhà ông Mai Hữu Thế. Cũng như cô bé, vì yêu Đường Lâm nên chủ nhà này cũng trở thành người nông  dân làm du lịch với tình yêu quê mình rất đậm nét. Tại đây lần đầu tiên trong đời tôi được xay lúa bằng cối xay cổ truyền, rồi lại được theo chủ nhà đi kiểm tra mấy lu tương đang dậy hương thơm, ra múc gàu nước nơi giếng nhà để rửa mặt, rửa chân… Biết nói sao đây cái cảm giác hiếm có trong đời mình?

Buổi trưa, tôi ăn cơm với gia đình trong không gian yên ắng ngôi nhà cổ của ông Mai Hữu Thế. Thực đơn do chủ nhân đưa ra là thực đơn thông thường. Nghĩ rằng du khách khi đến nơi nào đều muốn thưởng  thức đặc sản nơi ấy, tôi gợi ý thay đổi một số món ăn. Thế là trưa ấy chúng tôi được ăn món Rau muống luộc chấm nước tương Mía, thịt gà Mía luộc chấm muối tiêu chanh… Chủ nhà gắp miếng thịt gà có màu vàng chanh, lớp da dày mướt, chấm muối chanh đưa mời. Tôi ngại ngùng  đón nhận rồi nhai cho phải phép vì cứ nghĩ rằng thịt sẽ rất dai. Ngờ đâu lớp da rất dòn, thịt lại dậy vị ngọt,  tuy nhìn da mướt như đầy mỡ những lại không ngấy chút nào. Hèn gì thương  hiệu gà Mía đã nổi tiếng gần xa. Chủ nhà sung  sướng khoe đã nuôi giống  gà ăn thả, thức ăn là thóc ngô nên thịt thơm ngon. Ai đã ăn đều trầm trồ khen ngợi.

Ngọn rau muống vừa hái sau ao nhà còn non và tươi roi rói. Nước tương ngô đặc biệt dậy hương thơm mà người phụ nữ Đuờng Lâm đời này qua đời khác truyền lại bí quyết cho con cháu lưu giữ đặc sản quê mình.

Buổi chiều, chúng tôi đi qua Cam Lâm, đất hai vua: Vua Phùng Hưng, là người có sức mạnh đánh trâu diệt hổ và khí phách  đặc biệt  đã chiến  thắng  quân  nhà Đường thế kỷ 8, giải phóng  đất nước, được nhân dân tôn vinh là Bố Cái Đại vương; và Vua Ngô Quyền phá tan đại quân Nam Hán tại Bạch Đằng giang, mở đường cho dân tộc tự trị sau một ngàn năm nô lệ…

Tôi đi thắp  hương cho hai vị anh hùng  dân tộc. Đi qua hàng cây Sở lối đến mộ Vua Ngô Quyền, tôi được biết thêm người Việt vùng đất này xưa kia đã biết dùng cây ép lấy dầu phết  thuyền  và được nhìn thấy xa xa bên kia là rặng Duối cổ mà một thời hai vua đã dùng làm nơi tập trận. Khí thiêng vẫn còn đâu đây bao trùm trên  cảnh  sắc này. Tôi cúi đầu thầm  cầu nguyện  bởi lòng tôi dấy một cảm xúc thật lạ: vừa mừng vì trên đất nước mình vẫn còn những miền quê lưu giữ được các giá trị văn hóa cổ, nhưng không khỏi thấp thỏm lo âu vì liệu khi du lịch phát triển, đời sống kinh tế khấm khá lên thì liệu Đường Lâm có còn giữ nét đẹp kiến trúc cổ truyền này mãi hay không? „

Tạp Chí Văn Hoá Phật Giáo số 132 | HOÀNG  THỊ  NHƯ  HUY

(Visited 49 times, 1 visits today)

Tags: , ,

Category: Đất Nước, HOÀNG THỊ NHƯ HUY, Văn Hóa

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *